Hawar Tawfiq

Je gaat juist naar een klassiek concert om geconfronteerd te worden met het onbekende.

Op 5 november barst November Music los, een internationaal festival voor actuele ‘klassieke’ muziek. Het festival wordt ieder jaar afgetrapt met het Bosch Requiem, dit jaar geschreven door Hawar Tawfiq. Voor de campagne Den Bosch Maakt, Raakt, Smaakt sprak Hawar met student Dominique Aberkrom over zijn werken, klassieke muziek en het opzoeken van schoonheid.

Door: Dominique Aberkrom – in samenwerking met Studi073 en Philharmonie ZuidNederland

Als we binnenkomen in het muziekgebouw in Eindhoven is Hawar nog druk bezig met het testen van allerlei trommels. “Je hebt zoveel verschillende klanken. Vandaag checken we welke wij gaan gebruiken voor het requiem,” vertelt Hawar. De repetities zijn in volle gang, want dit jaar opent Hawar’s ‘Requiem des fleur et des nuages’ November Music. De week erna speelt een ensemble zijn gecomponeerde muziektheater 'Babylon aan de IJssel'. Gelukkig heeft Hawar in zijn drukke schema ook tijd voor interviews!

Requiem des fleurs et des nuages
Toen Hawar de opdracht kreeg om het Bosch Requiem te schrijven, had hij eerst wat twijfels. “Ik was natuurlijk blij dat ik voor November Music mocht schrijven, maar ik dacht: waarom moet het een requiem zijn?” Hawar lacht even en vertelt dan verder: “Requiems concentreren zich meestal op wat er volgens religie na de dood gebeurt. Maar weet je, ik hoef geen antwoorden. Ik wil genieten van de vraag zelf, het mysterie van de dood. Want wat zegt de dood over het leven? Het is mooi, het is kort. Geniet van schoonheid en schenk zoveel mogelijk schoonheid terug.”

De componist is opgegroeid tijdens verschillende oorlogen in Irak. Op zijn zestiende vluchtte hij naar Nederland. Door deze ervaringen kijkt hij op een bijzondere manier naar de dood. “Ik wilde geen requiem schrijven met originele teksten die niets voor mij betekenen. Daarom twijfelde ik. Toen ik November Music sprak, zei ik: ‘ik wil het doen zoals ík denk over de dood. Ik wil het niet dramatiseren, maar juist de schoonheid ervan laten zien.’ En dat vonden ze goed! Hier is het Requiem des fleurs et des nuages uitgekomen.”

Foto: Evelien Gudden

Echte schoonheid zit dieper. Daar moet je iets voor doen.

Klassieke muziek voor jongeren
Twee van Hawar's gecomponeerde werken gaan bij November Music in première. Hij hoopt dat er ook een jongere doelgroep naar zijn concerten komt. “Ik vind dat vooral jongeren juist naar klassieke muziek zouden moeten luisteren! De eerste keer dat je ernaar luistert, vind je het waarschijnlijk niet mooi. Het is moeilijk om naar te luisteren, je snapt het misschien niet. Maar je gaat juist naar een klassiek concert om geconfronteerd te worden met iets dat je nog niet kent.”

“Ik vind dat een componist ook de verantwoordelijkheid heeft om zijn publiek een beetje op te voeden. Het is juist goed als je luistert naar iets dat je niet snapt. Dat is oké! Tegenwoordig moet alles je maar zo snel mogelijk plezier geven. Kijk bijvoorbeeld naar TikTok, binnen enkele seconden ben je vermaakt. En dat is leuk, maar ik vind dat echte schoonheid dieper zit. Daar moet je iets voor doen.”

“Meestal zie je bij klassieke concerten vooral ouderen in de zaal zitten. Waarom denk je dat dat is? Deze oudere mensen luisterden vroeger waarschijnlijk ook niet naar klassieke muziek. Maar de tijd heeft het bewezen: die muziek is supermooi. Maar die schoonheid gaat niet vanzelf komen. Dat komt pas als je er vaker naar luistert en je jezelf ervoor open stelt. Daarom zou ik zeggen: maak een begin, vooral voor jongeren.”

Klassieke versus Koerdische muziek

“Mijn moeder had hetzelfde. Vroeger had ik vaak ruzie met haar over muziek. Ze wilde dat ik Koerdische muziek zou maken, klassieke muziek vond ze niets. Voor mij was dit juist een reden om Koerdische muziek weer stom te vinden. Ik dacht dat mijn moeder gewoon niet op de hoogte was van wat mooi is.”

“Toen ik al langere tijd in Nederland was, belde ik op een dag met mijn moeder. Ze was stil en ik wist dat ze iets wilde zeggen, maar dat ze dit moeilijk vond. Toen zei ze: ‘Het spijt me heel erg dat ik klassieke muziek niet heb kunnen snappen toen je nog hier was. En nu ga ik naar jouw kamer wanneer ik je mis, en dan luister ik de muziek waar jij ook naar luisterde, en het is zo mooi. Mensen hebben zoveel tijd nodig om iets te snappen. Dat is zo jammer. Maar wat is het mooi.’”

Mijn moeder zei: ‘Het spijt me heel erg dat ik klassieke muziek niet heb begrepen toen je nog hier was."

Requiem des fleurs et des nuages wordt op 5 november gespeeld in het Jeronimus Bosch Art Center. Babylon aan de IJssel, geschreven door Marcel Roijaards en met Judith Linssen in de hoofdrol, wordt op 13 november gespeeld door het Hexagon Ensemble in de Verkadefabriek. Check www.novembermusic.net voor tickets en het volledige programma van November Music.

Meer informatie over de campagne Den Bosch Maakt, Raakt, Smaakt vind je hier